Zawód psychologa cieszy się coraz większą popularnością. Wykonywania zawodu psychologa podejmują się najczęściej osoby pragnące nieść pomoc w kryzysie drugiemu człowiekowi. Jak wygląda zawód psychologa? Czy studia psychologiczne są trudne? Kto najlepiej odnajdzie się w zawodzie psychologa?

Jak zostać psychologiem?

Zgodnie z polskim prawem psychologiem zostaje osoba, która ukończyła 5-letnie jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia.  Po ukończeniu studiów absolwent psychologii posiada prawo wykonywania zawodu. Studia psychologiczne trwają 5 lat. Po nich uzupełnienie stanowią studia podyplomowe jak na przykład seksuologia, psychologia kliniczna, psychologia sądowa, interwencja kryzysowa itd. Reasumując, wykonywać ten zawód może jedynie magister psychologii. Po ukończeniu studiów ma on możliwość zdobycia dodatkowych kwalifikacji wymaganych przy świadczeniu niektórych usług.

Podstawą wykonywania zawodu psychologa jest oczywiście gruntowne przygotowanie. Osoby pragnące rozwijać się w tej dziedzinie powinny rozważyć także dodatkowe szkolenia, zwłaszcza w sektorze psychologii klinicznej, jeżeli w przyszłości planują pracę klinicysty. Psycholog powinien znać mechanizmy funkcjonowania ludzkiej psychiki oraz narzędzi mających na celu redukcję napięcia emocjonalnego, czy rozwiązania kryzysu życiowego.

Warto także pamiętać o pogłębianiu wiedzy poprzez uczestnictwo w kursach z zakresu psychologii. Jest to bardzo trudna praca, która daje jednak wiele satysfakcji.

młodzi ludzie siedzący na podłodze robią i czytają notatki

Psycholog a studia podyplomowe

Jak już zostało wspomniane, zawód psychologa cieszy się ogromną popularnością oraz powszechnym szacunkiem. Aby zostać psychologiem, konieczne jest ukończenie tego kierunku na uczelni wyższej w trakcie 5-letnich studiów magisterskich. Po nich warto rozważyć dalszą ścieżkę kształcenia, gdyż same studia psychologiczne przygotują osoby do pracy psychologa.

Coraz większą popularnością cieszy się psychologia transportu, seksuologia, psychoonkologia, a także psychoterapia, którą prowadzić można po ukończeniu 4-letniego szkolenia w wybranym nurcie psychoterapii.

Na studiach podyplomowych trwających najczęściej 2 lata można zgłębić wiedzę dotyczącą funkcjonowania mechanizmów ludzkiej psychiki w danym, konkretnym, wąskim obszarze.

Jak zostać psychologiem bez studiów?

Prawo do wykonywania zawodu psychologa mają tylko te osoby, które ukończyły studia magisterskie z zakresu psychologii. Jeśli zechcą, mogą dodatkowo podnieść swoje kwalifikacje, zapisując się na studia podyplomowe lub 4-letni kurs psychoterapeutyczny. Absolwenci innych kierunków nie zostaną psychologiem w inny sposób niż poprzez uzyskanie magisterium z psychologii.

W jakich miejscach pracuje psycholog?

Skoro wiadomo już jak zostać psychologiem oraz dlaczego dalsza droga kształcenia jest niezwykle ważna, warto wziąć pod uwagę miejsca, w których pracuje psycholog.

Psycholog może pracować w szkołach, ośrodkach interwencyjnych, poradniach psychologiczno-pedagogicznych, czy domach pomocy społecznej. Wybór ofert jest niezwykle szeroki.

Oczywiście psycholog może także prowadzić własny gabinet psychologiczny, w którym usługi psychologiczne mogą być związane zarówno z udzielaniem wsparcia, jak i z diagnozą psychologiczną.

Prywatny gabinet to jednak ogromna odpowiedzialność oraz dodatkowy nakład racy związany z prowadzeniem dokumentacji.

Czy bez studiów można pracować w zawodzie psychologa?

Chociaż coraz więcej osób decyduje się na wybranie kierunku, jakim jest psychologia, spora część zastanawia się czy wykonywanie pracy psychologa możliwe jest bez posiadania tytułu magistra.

Niestety w Polsce od strony prawnej nadal nie funkcjonuje ustawa o zawodzie psychologa, która w jasny sposób informowałaby kto i na jakich zasadach miałby uprawiać ten zawód.

Nie ma także żadnego rejestru psychologów, którzy byliby wymienieni w nim po ukończeniu studiów.

Nie ma więc żadnej możliwości, aby sprawdzić, czy dana osoba faktycznie specjalizuje się w tym fachu (ukończyła 5 letnie studia magisterskie na kierunku psychologia), czy też odbyła jedynie roczny kurs online z dziedziny psychologii wychowawczej.

W jaki sposób uniknąć więc rozczarowania? Należy pamiętać, że w publicznych poradniach, czy placówkach oświatowych zatrudniani są jedynie profesjonaliści. Konieczne jest więc okazanie dyplomu ukończenia studiów.

Osoby te musiały odbyć specjalną rekrutację, która weryfikowała zarówno poziom wiedzy merytorycznej, jak i fakt posiadania wykształcenia. Sprawa może się nieco skomplikować, jeżeli skorzystamy z usług osoby prowadzącej gabinet psychologiczny.

W takiej sytuacji, kiedy mamy wątpliwości, wystarczy poprosić psychologa o okazanie dyplomu ukończenia studiów. Jeżeli osoba ta rzeczywiście ukończyła studia na tym kierunku, nie powinna mieć żadnych trudności z uspokojeniem klienta poprzez okazanie niezbędnej dokumentacji.

Czy kończąc psychologię ze specjalnością kliniczną, zostaje się psychologiem klinicznym?

Psychologia to szeroka dziedzina, która pełna jest niedomówień i nadinterpretacji. Warto pamiętać, że kończąc psychologię ze specjalnością kliniczną, nie zostaje się od razu psychologiem klinicznym.

Psychologiem klinicznym można zostać wyłącznie w przypadku ukończenia specjalizacji dyplomowej trwającej 5 lat. Kształcenie obejmuje dwa bloki kształcenia.

  • Podstawowy specjalistyczny blok podstawowy (trwa 2 lata, obejmując jednocześnie 15 specjalistycznych staży).Zdobywa się wówczas wiedzę związaną z zastosowaniem psychologii klinicznej w aż 4 działach medycyny: psychiatrii, neurologii, pediatrii, medycynie chorób somatycznych.
  • Specjalistyczny szczegółowy blok (trwa 3 lata i 12 miesięcy stażu)- W tym momencie wybór pada na jedną z wymienionych powyżej ścieżek oraz pogłębianie wiedzy związanej z leczeniem szczegółowo schorzeń i zaburzeń z danej dziedziny. Cały proces kończy się egzaminem, po którym uzyskuje się dyplom psychologa klinicznego.

Kto może zostać psychologiem? Prawo do wykonywania zawodu

Psychologiem może zostać każda osoba, która przeszła pomyślną rekrutację na uczelni wyższej, ma przynajmniej średnie wykształcenie, a także zdała wszystkie niezbędne przedmioty na maturze w rozszerzonym zakresie (w przypadku studiów dziennych).

W psychologii istnieją specjalizacje. Poniżej pokrótce omówiono najciekawsze z nich.

Psycholog dziecięcy zajmuje się konsultacją zaburzeń psychicznych u najmłodszych, wśród nich należy wymienić:

  • deficyt uwagi,
  • nadpobudliwość psychoruchową,
  • problemy w nauce,
  • problemy psychomotoryczne,
  • zaburzenia integracji sensorycznej,
  • trudności w regulacji emocji,
  • zaburzenia mowy,
  • depresję,
  • stany lękowe,
  • zaburzenia odżywiania.

Psycholog sądowy odpowiada za:

  • utworzenie profilu psychologicznego przestępcy,
  • wydawanie opinii dla sądu,
  • uczestnictwo w sprawach sądowych związanych m.in. z przyznaniem opieki nad dzieckiem, mobbingiem i przemocą.

Psycholog szkolny ma za zadanie:

  • wydawać wstępne diagnozy społeczno-ekonomiczne,
  • rozwiązywać konflikty rówieśnicze oraz między uczniami a pracownikami szkoły,
  • interweniować w trudnych sytuacjach,
  • wstępnie ustalić źródło trudności edukacyjnych,
  • dokonać wstępnej diagnozy trudnego zachowania ucznia,
  • nieść pomoc ofiarom przemocy szkolnej i domowej.

Psycholog wojskowy jest odpowiedzialny za:

  • niesienie pomocy psychologicznej żołnierzom i funkcjonariuszom mundurowym.

Czy po psychologii jest praca?

Można śmiało stwierdzić, iż po psychologii jest bardzo dużo pracy, jednak wszystko uzależnione jest od regonu geograficznego oraz liczby placówek oferujących zatrudnienie.

Warto po zakończeniu studiów jednak nie czekać, aż oferty pracy pojawią się same. Konieczne jest roznoszenie CV po różnych miejscach, gdyż zwiększa to szansę na zatrudnienie. W przypadku braku ofert pracy istnieje możliwość otwarcia własnej działalności gospodarczej.

Szanse na zatrudnienie zwiększają także dalsze kroki kształcenia oraz kontynuacja edukacji na studiach podyplomowych.

matka z córką u lekarza

Ile zarabia psycholog?

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko uzależnione jest od miejsca pracy. W przypadku placówek państwowych jak szkoła, czy poradnia psychologiczno-pedagogiczna zarobki psychologa wynoszą tyle samo ile zarobki nauczyciela zgodnie z etapami awansu zawodowego.

W przypadku podjęcia pracy w poradni zdrowia psychicznego zarobki stają się wyższe. Prowadzenie dodatkowo własnego gabinetu daje szansę na uzyskanie miesięcznie 4-5 tysięcy złotych.

Jakie cechy powinien mieć dobry psycholog?

Chociaż wykształcenie jest najważniejszym etapem procesu stawania się psychologiem, tak naprawdę należy pamiętać o tym, iż najważniejsze są tutaj umiejętności interpersonalne oraz zasoby osobiste człowieka.

Empatia

Umiejętność współodczuwania jest bardzo ważna. Kiedy nie potrafimy odnieść się do perspektywy problemu osoby, która do nas przychodzi, tak naprawdę proces pomocy staje się nieskuteczny.

Umiejętność słuchania i wyciągania wniosków

Każdy psycholog powinien także dysponować umiejętnością aktywnego i uważnego słuchania. Przerywanie, wtrącanie oraz monolog w trakcie sesji nie jest więc wskazany.

Uważne słuchanie niezbędne jest także do tego, aby umiejętnie wyciągać wnioski na podstawie tego, co zostało powiedziane. Daje to szansę na przyjrzenie się własnym problemom z innej perspektywy.

Szacunek do drugiego człowieka

Do gabinetu psychologa udają się osoby ze zróżnicowaną historią, problemami oraz poglądem na życie. Niestety brak szacunku oraz uprzedzenia mogą przekreślić szanse na stanie się dobrym psychologiem.

Czy zawód psychologa jest trudny?

Czy praca w zawodzie psychologa jest trudna? Niestety praca w tym zawodzie bywa trudna i obarczona ogromną odpowiedzialnością.

Należy zaznaczyć, że psycholog nie tylko udziela wsparcia, ale także towarzyszy w trudnych momentach jak żałoba, czy kryzysy suicydalne. Praca na oddziałach psychiatrycznych także bywa wyczerpująca, zwłaszcza w przypadku pracy z dziećmi i młodzieżą.

Jak zostać psychoterapeutą?

Kim jest psycholog, a kim psychoterapeuta? Wiele osób traktuje obie nazwy zawodów jako synonimy. Tymczasem każdy z nich ma inną specyfikę i podlega odmiennym regulacjom. Psycholog pomaga klientom w przezwyciężaniu życiowych trudności. Ma uprawnienia do:

  • przeprowadzania testów psychologicznych,
  • stawiania diagnozy,
  • wydawania orzeczeń np. o dysleksji,
  • psychoedukacji,
  • interwencji kryzysowej (gdy zrobi odpowiednie studia podyplomowe),
  • skierowania klienta do innych specjalistów (psychoterapeuty, seksuologa, psychiatry, ginekologa czy fizjoterapeutki uroginekologicznej).

Psycholog w Polsce wraz z ukończeniem studiów magisterskich nie nabywa prawa do wykonywania zawodu psychoterapeuty. Musi w tym celu odbyć 4-letni kurs psychoterapeutyczny i uzyskać certyfikację.

Kurs psychoterapeutyczny jest dostępny nie tylko dla osób, które ukończyły jednolite studia magisterskie na kierunku psychologia. Zgodnie z nowelizacją ustawy o ochronie zdrowia psychicznego z 1 stycznia 2024 roku prawo do odbycia szkolenia ma każdy, kto ukończył dowolny kierunek studiów i uzyskał tytuł magistra. Dawniej psychoterapeutą mógł zostać jedynie magister psychologii, medycyny, socjologii, resocjalizacji i pedagogiki.

Obecnie polskie prawo pozwala na to, aby kształcić się w następujących szkołach psychoterapii:

  • humanistyczno-doświadczeniowej,
  • systemowej,
  • poznawczo-behawioralnej,
  • psychoanalitycznej,
  • psychodynamicznej,
  • integratywnej.

Dobrze wiedzieć, czym zajmuje się psycholog, a czym psychoterapeuta, aby uniknąć pomyłek. Pierwszy specjalista ma bardziej ograniczone uprawnienia. Z kolei psychoterapeuta może prowadzić terapię, czyli oddziaływać przy użyciu narzędzi psychologicznych na poprawę zdrowia i samopoczucia klienta.

Zarówno psychoterapeuta, jak i psycholog to osoba, której powierzamy swoje problemy. W związku z tym obu specjalistów obowiązuje tajemnica zawodowa.

Psycholog to zawód zaufania publicznego

Wiesz już, czym zajmuje się psycholog. Warto zaznaczyć, że jest to zawód zaufania publicznego. Oznacza to, że specjalista nie może nikomu ujawnić treści rozmów bez wyraźnej zgody klienta. Obowiązuje go tajemnica zawodowa, a za jej złamanie grozi kara, a nawet utrata prawa do wykonywania zawodu. Ma to zapewnić klientowi dyskrecję i poczucie bezpieczeństwa. Trudno bowiem otworzyć się przed obcą osobą i dopuścić ją do najbardziej intymnych spraw. Z kolei bez ich ujawnienia nie udaje się przepracować problemu, który znacząco obniża jakość życia.

Ustawa z dnia 8 czerwca 2001 roku o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym wciąż pozostaje martwym przepisem. Nadal trwają prace nad przepisami wykonawczymi. Te uległy intensyfikacji w 2024 roku. Obecnie odbywają się pod okiem ministry pracy, rodziny i polityki społecznej, Agnieszki Dziemianowicz-Bąk, która rozpoczęła już konsultacje z przedstawicielami tego zawodu. Najważniejsze założenia pracy dla psychologa:

  1. prawo wykonywania zawodu psychologa zyskają osoby, które zdobyły tytuł magistra psychologii lub uzyskały równorzędne wykształcenie za granicą,
  2. ustawa o zawodzie psychologa i samorządzie zawodowym psychologów przewiduje powstanie regionalnych jednostek samorządowych. Każdy absolwent psychologii, który pragnie pracować w zawodzie, będzie musiał zostać dopisany do lokalnej listy. Roczna opłata za członkostwo w samorządzie zawodowym nie może przekroczyć 1/3 najniższej krajowej,
  3. początkowo psycholog będzie pracował pod okiem bardziej doświadczonego kolegi (mentora aktywnego w zawodzie przez co najmniej 5 lat). Maksymalnie po 24 miesiącach i pozytywnej opinii otrzyma pełne prawo do wykonywania zawodu,
  4. osoba, która ukończyła studia z zakresu psychologii, będzie musiała odbyć dodatkowe szkolenie specjalizacyjne i pomyślnie zdać egzamin państwowy,
  5. przyszły psycholog będzie musiał liczyć się z odpowiedzialnością dyscyplinarną i karami finansowymi.

chłopiec z napisem na ręce