Depresja to choroba, z którą zmaga się coraz więcej osób na całym świecie. Choć farmakoterapia przynosi dobre rezultaty, niezwykle istotny jest aspekt poznawczy. Terapeuta pomaga nam odkryć zależność między myślami, emocjami, reakcjami behawioralnymi, fizjologicznymi i relacyjnymi. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) apeluje, aby leczenie farmakologiczne wspierała psychoterapia w depresji. Niekiedy same spotkania ze specjalistą pozwalają dokonać przeprogramowania poznawczego. Zaburzenia nastroju to nie wyrok. Sprawdź, jakie masz możliwości.

Czym jest depresja i jakie rodzi wyzwania dla służb ochrony zdrowia?

Depresja występuje u różnych ludzi. Uważa się ją za chorobę o charakterze egalitarnym, ponieważ w równej mierze dosięga kobiet i mężczyzn, młodych i seniorów, dyrektorów i szeregowych pracowników. Czym tak naprawdę jest zaburzenie nastroju, z którym zmaga się coraz więcej osób?

Czy smutek nam zagraża?

Niekiedy mylimy depresję ze smutkiem, który jest całkowicie normalną emocją. Informuje nas o stracie i skłania do wycofania się z aktywności. Nasze życie zwalnia wówczas obroty. Problem zaczyna się wówczas, gdy smutek utrzymuje się przez długie tygodnie, a nawet miesiące. Nasz komfort funkcjonowania znacząco wówczas spada. Nie mamy sił na pracę, spotkania ze znajomymi, pielęgnowanie więzi z partnerem, dzieckiem i realizację własnych pasji. Nierzadko towarzyszy nam poczucie braku sensu, a wyczerpanie idzie w parze z zaburzeniami odżywiania i snu.  

Choroba duszy i ciała

Depresja nie bez powodu uchodzi za chorobę duszy i ciała. Osoby, które cierpią na tę przypadłość, mówią o wyraźnym pogorszeniu samopoczucia i przygnębieniu. Jednocześnie występują u nich objawy wysyłane przez ciało, do których należą między innymi:

  • nadmierna senność lub bezsenność,
  • nadmierny lub zaniżony apetyt,
  • ból mięśni i stawów,
  • ból kręgosłupa,
  • problemy skórne,
  • trudności trawienne.  

Depresja to choroba, która odbija się negatywnie nie tylko na naszym nastroju, ale również generuje objawy somatyczne

Wyzwania, jakie niesie spadek nastroju

Chorzy na depresję niekiedy podejmują próby samobójcze.   Zdarza się również, że wymagają hospitalizacji. Wzrasta ich absencja w pracy/szkole/na studiach. Nie wykorzystują w pełni swojego potencjału i nie wzbogacają nim społeczeństwa. Leczenie depresji niesie duże koszty dla publicznej ochrony zdrowia. Niestety, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przypuszcza, że w kolejnych latach nastąpi wzrost zachorowań na zaburzenia nastroju. Trudności natury psychicznej będą zaś stanowiły największe wyzwanie dla medycyny.

Objawy depresji – jakie symptomy stanowią powód do niepokoju?

Jeśli cierpimy na depresję, często radzimy sobie z wieloma trudnościami. Obserwujemy u siebie m. in. spadek poczucia własnej wartości. Sprawia on, że postrzegamy siebie, innych ludzi i świat w negatywnym świetle. Nie zauważamy swoich zasobów i mocnych stron. Obniżone poczucie własnej wartości sprawia, że wątpimy w swoją sprawczość i zdolności. W swoim ciele, intelekcie i budowaniu relacji z innymi ludźmi widzimy tylko wady. Nie wierzymy, że możemy podołać wyzwaniom i spotkać się z pozytywnym przyjęciem przez społeczeństwo.  

Izolacja społeczna

Nie bez znaczenia pozostaje aspekt interpersonalny. Kiedy dosięga nas spadek nastroju, brakuje nam zasobów, aby pielęgnować relacje z innymi ludźmi. Nierzadko izolujemy się od nich. Przestajemy wychodzić z domu, odpowiadać na wiadomości i telefony. Nierzadko mówimy też o trudnościach w komunikacji, których nie potrafimy przezwyciężyć. Zakładamy, że jesteśmy skazani na samotność, bo nie umiemy budować satysfakcjonujących relacji z innymi. Nasze wypowiedzi spotykają się z brakiem zrozumienia.

Trudności z koncentracją

Pogrążeni w depresji doświadczamy problemów z koncentracją. Bardzo często pozwalamy  ponieść się negatywnym myślom i nieprzyjemnym emocjom, które utrudniają racjonalną ocenę sytuacji. Nie jest to naszą winą, po prostu ludzki mózg działa w dużej mierze automatycznie. Oznacza to, że wykorzystuje utrwalone schematy reagowania, które zostały zapisane w postaci ścieżek neuronalnych. Niektóre wzorce przyjmujemy od naszych rodziców, nauczycieli i innych ważnych dla siebie osób. W rezultacie możemy zdradzać nadmierną skłonność do ruminowania (powracania do przeszłości) i zamartwiania (wybiegania w przyszłość).  

Ogólne rozdrażnienie

Ponadto możemy skarżyć się na ogólne rozdrażnienie. Nasze okno tolerancji jest dość zawężone, przez co łatwo z niego wypadamy. Czasem wystarczy drobna uwaga koleżanki z pracy, abyśmy stracili równowagę emocjonalną i zareagowali nieproporcjonalnie do okoliczności.

Zaburzenia snu i brak poczucia sensu

Jeśli od pewnego czasu cierpimy na bezsenność lub nadmierną senność, doskwiera nam przygnębienie i poczucie braku sensu, rozważmy konsultację ze specjalistą. Możemy od razu zgłosić się do psychoterapeuty, dobrym rozwiązaniem wydaje się również rozmowa z psychologiem. Ma on uprawnienia do przeprowadzenia testów diagnostycznych.

Myśli samobójcze

Niekiedy pojawiają się myśli samobójcze.   Stanowią one spore wyzwanie, bo jeśli cierpimy na ciężką depresję, to nie mamy w sobie motywacji, by poprosić o pomoc specjalistę. Decydującą rolę odgrywa tutaj uważność otoczenia i jego adekwatna reakcja. Nie lekceważmy myśli samobójczych, bo wiele osób przechodzi do czynów. Dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym uruchomiono bezpłatną infolinię 800 702 222.   Dziecięcy telefon zaufania to 800 121 212.

U niektórych osób cierpiących na zaburzenia nastroju pojawiają się myśli samobójcze, które wskazują na konieczność natychmiastowej interwencji

Uważaj na depresję maskowaną!

Choć zaburzenia nastroju kojarzą się nam z brakiem energii do działania i wycofaniem społecznym, to niekiedy przyjmują inny obraz. W literaturze naukowej coraz częściej pojawia się termin: depresja maskowana. Niektóre osoby każde zadanie realizują w sposób perfekcyjny. Potrafią przez 12 godzin dziennie wywiązywać się ze swoich zawodowych obowiązków, a nawet wspinać się po kolejnych szczeblach kariery. Po powrocie do domu zajmują się dziećmi, gotują obiad na kolejny dzień, wieczory spędzają z partnerem i/lub przyjaciółmi. Na pierwszy rzut oka funkcjonują normalnie. Niestety, biorą na swoje barki więcej, niż potrafią unieść. Wyczerpują swój organizm i drenują go z energii. W głębi przeżywają ogromny dramat, choć wyglądają jak ludzie sukcesu. Perfekcyjnie maskowana depresja stanowi ogromny problem dla specjalistów zajmujących się zdrowiem psychicznym. Chorzy często trafiają do nich pogrążeni w głębokim kryzysie suicydalnym (samobójczym).  

Co odpowiada za nastrój depresyjny?

Przy depresji mamy do czynienia z dużym nagromadzeniem “negatywnych” emocji. Tak naprawdę wszystkie, także te trudne, są nam potrzebne. Emocje informują nas o potrzebach i granicach. Stanowią swego rodzaju drogowskaz. Złość pokazuje nam, że ktoś przekracza nasze granice i warto zadbać o ich wzmocnienie. Smutek wskazuje na stratę, którą potrzebujemy przeżyć, wycofując się z aktywności. Zazdrość pokazuje nam, że ktoś lub coś jest dla nas ważne. Problem polega na tym, że nie zawsze umiemy regulować trudne emocje. Niekiedy zalewają nas niczym fale tsunami. Zdarza się również, że tłumimy je w sobie. Np. złość, do której nie przyznajemy sobie prawa, czasem zamienia się w smutek, a ten przeradza się w depresję.  

Nieprawidłowości w gospodarce neuroprzekaźników

Nastrój depresyjny ściśle wiąże się z nieprawidłowościami w gospodarce neuroprzekaźników. Zakłócenie równowagi między poszczególnymi neurotransmitterami, w tym niedobór serotoniny, rzutuje negatywnie na nastrój. Warto zaznaczyć, że u niektórych osób wspomniana dysfunkcja ma podłoże genetyczne. Zdarza się jednak, że wynika z silnego stresu. Kortyzol zaburza bowiem syntezę neuroprzekaźników.

Zaburzenia w gospodarce neuroprzekaźników powodują obniżenie nastroju

Niedobór substancji odżywczych

Niedobory substancji odżywczych także nie pozostają bez znaczenia. Szczególnie negatywny wpływ na nasze samopoczucie wywiera niedostateczna podaż witaminy D,   kwasów omega-3, cynku i magnezu. W naszej diecie nie może zabraknąć produktów zasobnych w tryptofan, czyli aminokwas egzogenny, który bakterie obecne w jelitach przekształcają w serotoninę.   

Zaburzenia mikrobioty jelitowej

Coraz więcej mówi się o tym, że psychobiotyki mogą wspomóc leczenie zaburzeń nastroju. Pod tym terminem kryją się produkty zawierające żywe i starannie wyselekcjonowane szczepy bakterii, których korzystny wpływ na psychikę został potwierdzony w badaniach. Jak wcześniej wspominaliśmy, najwięcej serotoniny powstaje w jelitach. Wytwarzają ją mikroorganizmy posiadające odpowiednie uzdolnienia enzymatyczne. Prawdopodobnie u niektórych osób spadek nastroju wynika z zaburzenia równowagi mikrobiologicznej w jelitach (dysbiozy).

Niedobór światła słonecznego

W naszej strefie geograficznej co roku wiele osób choruje na sezonowe zaburzenie nastroju. Niedobór światła słonecznego sprzyja stanom depresyjnym.

Pozostałe przyczyny obniżonego nastroju

Poza tym zauważono, że ryzyko depresji znacząco wzrasta przy:

  • niewielkiej ilości ruchu,
  • braku kontaktu z naturą,
  • spożywaniu żywności zasobnej w konserwanty i sztuczne barwniki, które zakłócają równowagę mikrobiologiczną,
  • braku sieci wsparcia społecznego – bez bliskich relacji z innymi ludźmi trudno nam stawiać czoła przeciwnościom losu. Nieustannie wypatrujemy zagrożeń, przez co znajdujemy się w stanie pobudzenia, co wpływa negatywnie na nasz nastrój,
  • nieadaptacyjne przekonania, które zostaną bliżej omówione przy nagłówku poświęconym psychoterapii poznawczo-behawioralnej,
  • doświadczeniu traumy – warto zaznaczyć, że jest nią nie tylko gwałt i wypadek samochodowy, ale też „niepozorne” wydarzenia, w tym niedostępność emocjonalna rodziców.  

Na czym opiera się leczenie depresji?

Choć stany depresyjne utrudniają normalne funkcjonowanie i często wydają się przewyższać nasze zasoby radzenia sobie z trudnościami, to mamy do dyspozycji skuteczne metody leczenia. Wprawdzie chorzy, którzy szukają pomocy, zazwyczaj decydują się na leki, ale niekiedy wystarczy sama psychoterapia. Zdarza się również, że medykamenty pomagają tylko na chwilę, aby uzyskać trwałą poprawę warto rozważyć sesje ze specjalistą. Podczas nich udaje się bowiem dotrzeć do nieadaptacyjnych przekonań i reakcji, które rzutują negatywnie na nasze życie. Ich zmiana na bardziej wspierające jest zawsze możliwa, niezależnie od naszego wieku, płci czy traumatycznych doświadczeń. Wymaga  pogłębionej pracy z psychoterapeutą.

U niektórych pacjentów nasilenie objawów następuje w okresie jesienno-zimowym. Mówimy wówczas o sezonowym zaburzeniu afektywnym. Część chorych przez wiele lat przyjmuje leki przeciwdepresyjne, ponieważ obserwuje się u nich nieprawidłowości w syntezie neuroprzekaźników. WHO zaleca, aby nie poprzestawać na nich i włączyć także psychoterapię, ponieważ pozwala dotrzeć do źródeł zgłaszanych trudności. Leki przede wszystkim redukują uciążliwe objawy, ale nie zwalczają ich przyczyny. W rezultacie po ich odstawieniu choroba często powraca.

Farmakologiczne leczenie depresji – poznaj skuteczne leki na depresję

Coraz więcej osób cierpi na zaburzenia nastroju. Od pewnego czasu leczy się je przy użyciu leków. Dawniej psychiatra miał dość ograniczone możliwości. Stan psychotyczny i ciężka postać depresji to tylko niektóre przypadłości, przy których znalazła zastosowanie terapia elektrowstrząsowa. Dziś nadal się ją wykorzystuje, ale w wielu przypadkach wdraża się nowoczesne leki, które znacząco poprawiają codzienne funkcjonowanie pacjentów. Pierwsze antydepresanty niosły ze sobą liczne skutki uboczne. Sprzyjały otyłości, spadkowi libido i działały otumaniająco na chorych. Na szczęście na przestrzeni lat udoskonalono leki, przez co dziś uchodzą za stosunkowo bezpieczne.

W latach 50. XX wieku wprowadzono na rynek trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Hamują one w sposób nieselektywny wychwyt serotoniny, noradrenaliny i częściowo dopaminy. Zwiększają tym samym stężenie wyżej wspomnianych neuroprzekaźników, co wpływa korzystnie na nastrój pacjenta. Niestety, wspomniane środki niosą ze sobą sporo działań niepożądanych, dlatego psychiatrzy przepisują je wówczas, gdy zawiodą leki nowszej generacji.   Bazują m. in. na takich substancjach czynnych jak:

  • amitryptylina,
  • klomipramina,
  • imipramina,
  • nortryptylina,
  • doksepina,
  • dezypramina.  

Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (SSRI) cieszą się dziś największą popularnością w zwalczaniu objawów depresji. Zatrzymują ponowną absorpcję (wchłanianie) tego ważnego neuroprzekaźnika przez neurony. W rezultacie jego stężenie w przestrzeniach międzysynaptycznych wyraźnie wzrasta.

SNRI to z kolei leki, które hamują ponowną absorpcję serotoniny i noradrenaliny, czyli dwóch kluczowych neurotransmitterów.

SSRI i SNRI dają mniej skutków ubocznych niż trójpierścieniowe leki stosowane w leczeniu stanów depresyjnych. Stanowią dość niejednorodną grupę, dlatego jeśli pacjent źle reaguje na jakąś substancję aktywną, pomóc może mu zmiana medykamentu na inny. O czasie ich przyjmowania decyduje psychiatra.  

Dziś stosuje się antydepresanty nowej generacji, które dają stosunkowo mało skutków ubocznych

Przy depresji i odpowiednio: stanach lękowych, zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych, chorobie afektywnej dwubiegunowej coraz częściej leczenie farmakologiczne łączy się z psychoterapią.

Psychoterapia jako metoda leczenia depresji. Jak wygląda psychoterapia?

Psychoterapia to metoda wspierająca powrót do zdrowia psychicznego poprzez nawiązanie relacji z terapeutą. Kolejne sesje służą lepszemu poznaniu problemów klienta, jego wzorców poznawczych, behawioralnych i zasobów. Terapeuta zadaje pytania, nie udziela natomiast rad. Specjalista przybliża klientowi przydatne narzędzia, które wspierają poprawę jakości życia. Praca w poszczególnych nurtach różni się między sobą.

Jaką formę pomocy wybrać?

Nurt psychodynamiczny

W terapii psychodynamicznej przyjmuje się, że w dzieciństwie ukształtowały się pewne wzorce reagowania, które pozostają nieuświadomione. Na relację ze specjalistą często przenosimy swoje relacje z rodzicami, co pomaga w odkryciu źródeł zaistniałych trudności. W tym nurcie terapeuta udziela pacjentowi informacji zwrotnej. Sesje mogą odbywać się częściej niż raz w tygodniu. Terapia psychodynamiczna zazwyczaj jest długoterminowa, ale pozwala dogłębnie zrozumieć siebie.

Nurt behawioralny

Terapia behawioralna powstała w latach 50. ubiegłego wieku. Zauważono, że za nasze problemy często odpowiadają wzorce reagowania, które przyswoiliśmy w swoim życiu. Modyfikując je, możemy uzyskać poprawę.

Nurt poznawczy

Terapia poznawcza opiera się na założeniu, że nasze nieadaptacyjne przekonania utrudniają nam życie w zgodzie z naszymi wartościami.

Praca w podejściu schematów

Jako dzieci staramy się zrozumieć złożoność otaczającego nas świata. Korzystamy przy tym z pewnych wzorców, które przekazują nam rodzice. Niektóre z nich wspierają nasz rozwój, inne zaś go hamują. Schemat pomógł nam przeżyć dzieciństwo. Z czasem jednak zaczyna nam szkodzić. W takiej sytuacji dobrym rozwiązaniem wydaje się terapia schematów, która ma charakter długoterminowy. Opiera się m. in. na ograniczonym powtórnym rodzicielstwie i wykorzystuje technikę pustego krzesła.

Nurt humanistyczno-egzystencjalny

Terapia humanistyczno-egzystencjalna skupia się na samorozwoju. Wychodzi z założenia, że każdy z nas ma swoją godność i wartość. Podczas sesji znajdujemy się w centrum, to nam specjalista poświęca swoją uwagę. Kolejne spotkania służą wzmacnianiu zasobów, w tym poczucia własnej wartości, które sprzyjają samorealizacji.

W leczeniu depresji psychoterapia daje bardzo dobre rezultaty. Zaleca się, aby ją włączyć nawet przy podawaniu leków i stosowaniu fototerapii, gdyż przyczynia się do trwałych zmian w sposobie myślenia i reagowania.  

Psychoterapia wspiera leczenie depresji i zmniejsza skłonność do jej nawrotów

Psychoterapia poznawczo-behawioralna jako sprawdzona terapia depresji

Terapia poznawczo-behawioralna integruje założenia terapii behawioralnej i poznawczej. Specjaliści pracujący w tym nurcie zwracają uwagę na to, jak myśli wpływają na emocje, zachowania, reakcje fizjologiczne i relacje. Nie zawsze nasze założenia są adekwatne do rzeczywistości, co komplikuje wiele spraw. Bardzo często ulegamy bowiem zniekształceniom poznawczym. Zmieniając nieadaptacyjne przekonania na bardziej adekwatne, dokonujemy przeprogramowania poznawczego. Możemy wieść lepsze i bardziej satysfakcjonujące życie.

Terapia CBT została opracowana przez A. Becka, który zauważył, że klasyczna psychoanaliza nie pomaga wszystkim osobom cierpiącym na stany depresyjne. Wiele z nich ma negatywne przekonania nt. siebie, innych i świata. Określamy je mianem triady depresyjnej Becka. Zazwyczaj są one nieadekwatne do rzeczywistości i opierają się na nadmiernym generalizowaniu. O depresji świadczą takie myśli jak:

  • jestem beznadziejny,
  • niczego nie umiem,
  • niczego nie osiągnę w życiu,
  • nikt mnie nie lubi,
  • zawsze będę biedny,
  • moje włosy po ataku łuszczycy nigdy nie odrosną,
  • wszyscy się mną brzydzą.  

Na szczęście korzystając z neuroplastyczności mózgu, możemy stworzyć nowe szlaki neuronalne, które odpowiadają za bardziej wspierające przekonania, co przyczynia się do poprawy nastroju.

Sezonowe zaburzenia nastroju – co może zrobić pacjent w przypadku depresji sezonowej?

Sezonowa choroba afektywna to stany depresyjne, które nawracają jesienią i zimą wskutek niedostatecznej ekspozycji na promienie słoneczne. Zazwyczaj ustępują samoistnie wczesną wiosną, gdy dzień się wydłuża, a pogoda poprawia. Nie oznacza to, że tę przypadłość możemy lekceważyć, obniża bowiem jakość życia. Warto zgłosić się do specjalisty, który podejmie decyzję co do dalszych działań. W leczeniu sezonowej choroby afektywnej wykorzystuje się psychoterapię, leczenie farmakologiczne i światłoterapię. Niektórzy decydują się na pracę zdalną i wyjeżdżają na zimę do ciepłych krajów.

Psycholog, psychiatra czy psychoterapeuta – do kogo zgłosić się z prośbą o pomoc?

Konsultacja z psychologiem pomaga w postawieniu prawidłowej diagnozy. Choć specjalista nie ma uprawnień do prowadzenia terapii, wspiera proces rozpoznania. Psycholog ocenia, czy depresja wymaga leczenia farmakologicznego. W razie potrzeby kieruje klienta do psychiatry. Lekarz może przepisać antydepresant. Obecnie największą popularnością cieszą się inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny. Na rynku pojawiło się wiele nowoczesnych leków przeciwdepresyjnych, które dają stosunkowo niewiele skutków ubocznych. Niekiedy jakość życia udaje się znacząco podnieść, uczęszczając na psychoterapię.

Jeśli nie wiesz, do kogo zgłosić się z problemem, wybierz specjalistę, do którego masz najlepszy dostęp. Może to być psychoterapeuta, psycholog, psychiatra czy internista. Dysponuje on wiedzą, dzięki której podejmie stosowne kroki.

Jeśli podejrzewasz u siebie depresję, zgłoś się do psychologa, psychiatry, psychoterapeuty lub internisty, który podejmie dalsze kroki

Epizod depresji – czy pacjent do końca życia zmaga się z chorobą?

Remisja depresji stanowi cel leczenia. Leki antydepresyjne pomagają ją uzyskać, ale nie zawsze wystarczają. Za niezwykle skuteczne w leczeniu uchodzi podejście holistyczne. Pacjent otrzymuje wówczas inhibitory wychwytu serotoniny, dzięki którym stężenie tego neuroprzekaźnika wzrasta i umożliwia podjęcie psychoterapii. Zauważono, że u chorych przyjmujących wyłącznie leki, skłonność do nawrotów wzrasta.

Depresja jest chorobą, w której kluczową rolę odgrywają negatywne myśli o sobie, innych ludziach i świecie. Psychoterapia daje możliwość zastąpienia ich bardziej wspierającymi odpowiednikami. W rezultacie do ponownego zachorowania na depresję dochodzi dużo rzadziej. Niestety, w przypadku leczenia zaburzeń nastroju trudno przewidzieć przyszłość.   Choć rekomendowanym sposobem leczenia jest połączenie farmakoterapii i psychoterapii, to niekiedy pod wpływem różnych czynników pojawia się brak radości życia. Ryzyko nawrotu choroby wzrasta u osób,   które przyjmują wyłącznie leki i nie przepracowały głęboko zakorzenionych wzorców myślowych.

U niektórych osób epizod depresji, podczas którego doskwiera przygnębienie i brak chęci do działania, pojawia się w wyniku trudnych doświadczeń. W tym miejscu warto wymienić śmierć członka rodziny, rozwód, chorobę, wypadek i przemoc. Nierzadko sesje, podczas których klientowi przychodzi odpowiedzieć sobie na pytania, pomagają mu dostrzec wpływ traumatycznych wydarzeń na jego życie. Przepracowanie trudnych emocji i zastąpienie negatywnych myśli bardziej realistycznymi, pozwala uwolnić się od depresji. Choroba więcej o sobie nie przypomina.  

U osób z depresją nie zawsze terapia interpersonalna całkowicie rozwiązuje problem. Niekiedy pojawia się on cyklicznie wskutek niedostatecznej ekspozycji na promienie słoneczne. W naszej strefie geograficznej sezonowe zaburzenia afektywne stanowią powszechny problem w okresie jesienno-zimowym. Troszcząc się o zdrowie psychiczne,   warto rozważyć wówczas konsultację z terapeutą, psychiatrą i fototerapię. Naświetlanie specjalnymi lampami, które emitują promienie UV, wspomaga leczenie obniżonego nastroju.

Leki antydepresyjne poprawiają nastrój, ale to psychoterapia pomaga dotrzeć do źródeł zgłaszanych trudności

Co robić w przypadku depresji? Podsumowanie

Osobom cierpiącym na depresję w sposób szczególny poleca się nurt poznawczo-behawioralny. Pomaga on rozpoznać nieadaptacyjne myśli, które wpływają na nasze emocje, zachowanie, reakcje ciała i relacje.   Warto zaznaczyć, że inne nurty i podejścia psychoterapeutyczne także dają dobre rezultaty w łagodzeniu objawów zaburzeń psychicznych, w tym spadku nastroju. Ten sam cel możemy osiągnąć przy użyciu wielu narzędzi. Choć techniki różnią się między sobą, to w procesie zdrowienia kluczową rolę odgrywa relacja z terapeutą.  

Choć terapia poznawczo-behawioralna, która powstała w wyniku połączenia terapii poznawczej i behawioralnej,   pomaga w depresji, to niekiedy problem pozostaje głębiej zakorzeniony. Nie zawsze potrafimy nawiązać kontakt ze swoimi myślami i emocjami. Nawet gdy rozpoznajemy wzorce poznawcze, to nie umiemy ich zmienić, korzystając z technik CBT. Zasady budowania relacji i funkcjonowania świata poznajemy za sprawą opiekunów. Uczymy się ich poprzez modelowanie. Niestety, nie wszystkie reguły, które przyswajamy, okazują się adaptacyjne. Niektóre schematy nam szkodzą, a co gorsza, pozostają nieuświadomione. W dotarciu do nich i ich przepracowaniu pomaga terapia psychodynamiczna oraz terapia schematów. W przeciwieństwie do terapii poznawczo-behawioralnej mają one charakter długoterminowy.

Warto zaznaczyć, że gabinet terapeutyczny możemy odwiedzać w pojedynkę, zapisując się na terapię indywidualną. Choć cieszy się ona największą popularnością wśród osób skarżących się na obniżony nastrój, to niekiedy lepszym rozwiązaniem okazuje się psychoterapia rodzin. Zazwyczaj przeprowadza się ją w ujęciu systemowym. Zakłada się, że osoba cierpiąca na depresję, czyli Pacjent Identyfikowany, informuje o dysfunkcji całego układu. Zmieniając jego składowe, czyli np. podejście pozostałych krewnych, można poprawić stan zdrowia chorego i przywrócić równowagę.

Reasumując, jeśli zastanawiasz się, po jaką formę pomocy sięgnąć, skonsultuj się z psychologiem. Dokona on wstępnego rozpoznania problemu, może bowiem przeprowadzić stosowne testy. W przypadku potwierdzenia zaburzeń nastroju dalsze postępowanie zależy od postaci depresji. Przy łagodnej i umiarkowanej dobrym rozwiązaniem wydaje się psychoterapia. Jeśli natomiast jesteś pogrążony w depresji ciężkiej, to przed rozpoczęciem spotkań ze specjalistą potrzebujesz leczenia farmakologicznego. Leki antydepresyjne mają za zadanie podtrzymywać pacjenta i zapewnić mu siły do uczestnictwa w psychoterapii. Objawy ciężkiej depresji, które wymagają konsultacji z psychiatrą, niekiedy rozpoznaje internista i to on zleca dalsze postępowanie.

Bibliografia:

  1. Beck J. S. ; Terapia poznawczo-behawioralna: podstawy i zagadnienia szczegółowe; Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2012
  2. Kramer P. D. ; Czym jest depresja; Dom Wydawniczy Rebis, 2007
  3. Maliszewska I. ; O czym kłamią myśli; Wydawnictwo Feeria, 2023
  4. Musiałowska D. ; Mam ADHD, autyzm i całe spektrum możliwości: psychoporadnik dla kobiet neuroatypowych; Wydawnictwo Feeria, 2023
  5. Rutherford M. R. ; Perfekcyjni do bólu; Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2021
  6. Shershun E. ; Uleczyć traumę seksualną; Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2023
  7. Staniek M. ; Pokonaj problemy i lęki; Wydawnictwo Samosedno, 2020